Ogrodzenie placu zabaw: obowiązek czy dobra praktyka

Ogrodzenie panelowe stanęło wzdłuż granicy działki, bo tak było najprościej i najtaniej. Karuzela trafiła w róg placu, metr od siatki, bo w środku miało zostać miejsce na piaskownicę. Przy pierwszej rocznej kontroli okazało się, że urządzenie stoi w strefie, która ma być pusta, a jedyne wyjście to przesunięcie zabetonowanego fundamentu albo przęsła.

Skąd bierze się obowiązek, a skąd zalecenie

Odpowiedź na pytanie o ogrodzenie zależy od tego, kto pyta, bo źródła są różne dla różnych zarządców.

• Przepisy o bezpieczeństwie i higienie w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach wymagają, żeby teren placówki był ogrodzony. Dyrektor przedszkola nie ma tu wyboru, a plac zabaw znajduje się po prostu wewnątrz tego ogrodzenia.
• Warunki techniczne dla budynków wielorodzinnych nakazują urządzenie placu zabaw przy zabudowie mieszkaniowej i określają odległości, ale nie zawierają ogólnego nakazu grodzenia. Wspólnota i spółdzielnia decydują same.
• Prawo budowlane i Kodeks cywilny obciążają zarządcę obowiązkiem utrzymania terenu w stanie niezagrażającym bezpieczeństwu. Jeżeli plac graniczy z jezdnią, to z tego ogólnego obowiązku wynika konkretne rozwiązanie, i po zdarzeniu nikt nie uzna argumentu, że przepis nie mówił wprost.
• Norma PN-EN 1176 zajmuje się urządzeniami, nie terenem, ale opisuje wymagania dla wszystkiego, co znajduje się w zasięgu dziecka. Ogrodzenie stojące przy placu podlega tym samym zasadom co barierka urządzenia: bez ostrych zakończeń i bez otworów, w których zaklinuje się głowa.

Kiedy ogrodzenie jest konieczne

Odstęp 10 m od okien pomieszczeń mieszkalnych, od drogi, parkingu i miejsca gromadzenia odpadów obowiązuje niezależnie od ogrodzenia i mierzy się od granicy placu. Jeśli plac jest ogrodzony, liczy się linia ogrodzenia, co opisaliśmy w tekście o odległości placu zabaw od okien i drogi.

Przy placach gminnych ogrodzenie rozwiązuje problemy, których nie widać w przepisach, a które wypełniają zgłoszenia od mieszkańców: psy na piaskownicy, rozbite butelki w nawierzchni i nocne przesiadywanie przy urządzeniach. Każda z tych rzeczy przekłada się wprost na kontrolę bieżącą, bo to właśnie szkło i śmieci są najczęstszym powodem, dla którego plac trzeba rano posprzątać przed wpuszczeniem dzieci.

Ogrodzenie a strefa bezpieczeństwa

To miejsce, w którym ogrodzenie z zabezpieczenia zmienia się w zagrożenie. Wokół urządzenia musi zostać wolny teren, przy karuzelach 2 m z każdej strony obrysu. Do tej strefy nie wlicza się ogrodzenia, siatki, murku, ławki, kosza, słupka ani drzewa. Karuzela o obrysie 150 × 150 cm potrzebuje więc kwadratu około 550 × 550 cm, w którym nie ma niczego twardego.

Przęsło ustawione bliżej oznacza, że dziecko wypadające z obracającej się platformy uderza w konstrukcję stalową zamiast wylądować na wolnym terenie. Zbyt mała strefa jest zarazem najczęstszym i najdroższym uchybieniem, bo naprawa wymaga przesunięcia zabetonowanego urządzenia albo demontażu części ogrodzenia. Rozpisaliśmy to razem z innymi uchybieniami w tekście o nieprawidłowościach na placach zabaw oraz w tekście o strefie bezpieczeństwa karuzeli.

Jak powinno wyglądać ogrodzenie przy placu zabaw

Parametry, które przy odbiorze sprawdza się najczęściej:

• Wysokość. Przy placach osiedlowych i gminnych zwykle 1,0-1,2 m, czyli tyle, żeby czterolatek nie wyszedł, a dorosły widział cały teren. Przy jezdni podnosi się ją wyżej.
• Prześwity między elementami. Norma podchodzi do otworów tak, żeby albo nie przeszła przez nie głowa, albo przeszła swobodnie razem z tułowiem. W praktyce przyjmuje się prześwit poniżej 89 mm albo powyżej 230 mm, a unika przedziału pomiędzy nimi, bo to w nim dochodzi do zaklinowania.
• Zakończenia pionowych elementów. Bez grotów, szpiców i wystających końcówek prętów. Ozdobne ogrodzenie z zaostrzonymi sztachetami pasuje przed budynek urzędu, a nie wokół piaskownicy.
• Konstrukcja utrudniająca wspinanie. Poziome przecinki na wysokości 30 i 60 cm zamieniają ogrodzenie w drabinę. Panele z gęstym układem pionowym sprawdzają się lepiej niż siatka, po której da się wejść na górę.
• Furtka. Nie może otwierać się bezpośrednio na jezdnię ani na ciąg pieszo-jezdny. Zasuwka umieszczona poza zasięgiem małego dziecka, bez mechanizmu, który przytrzaskuje palce. Szerokość minimum 90 cm, żeby weszła z nią spacerówka i wózek inwalidzki.

Osobno warto pomyśleć o samym usytuowaniu furtki. Wyjście naprzeciwko przejścia dla pieszych albo w miejscu, z którego widać nadjeżdżające auta, działa lepiej niż furtka w rogu za żywopłotem, nawet jeśli ta druga wersja jest wygodniejsza w wykonaniu. Przy placach z dwoma wejściami jedno bywa zamykane na stałe, co zwykle kończy się wydeptaną dziurą w ogrodzeniu obok.

Materiał w warunkach polskiej zimy sprowadza się do stali ocynkowanej i malowanej proszkowo albo do paneli powlekanych. Drewno przy ogrodzeniu placu zabaw wygląda dobrze przez dwa sezony, potem zaczyna się drzazgowanie i wymiana sztachet, czyli dokładnie ten sam mechanizm, który dotyka drewnianych urządzeń.

Czy ogrodzenie wymaga zgłoszenia

Zgłoszenia wymaga budowa ogrodzeń o wysokości powyżej 2,2 m. Ogrodzenie placu zabaw ma zwykle połowę tej wysokości, więc formalności nie wymaga. Jeśli powstaje razem z urządzeniami, najprościej opisać je w tym samym zgłoszeniu budowy obiektów małej architektury, razem z lokalizacją na szkicu i wymiarami do granic działki.

Odrębną sprawą jest miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, który bywa bardziej szczegółowy od Prawa budowlanego i potrafi określać dopuszczalne rodzaje ogrodzeń w danym terenie, na przykład wykluczać pełne przęsła betonowe. Jeden telefon do wydziału planowania rozstrzyga to szybciej niż lektura uchwały.

Czego ogrodzenie nie załatwia

Płot zmienia zachowanie ludzi, nie stan techniczny urządzeń. Cztery rzeczy zostają po stronie zarządcy niezależnie od tego, czy plac jest grodzony:

1. Przeglądy według PN-EN 1176-7: bieżąca oglądowa, funkcjonalna co 1-3 miesiące i podstawowa raz w roku, opisane w tekście o przeglądach placu zabaw.
2. Nawierzchnia dobrana do wysokości swobodnego upadku, wymagana powyżej 60 cm zgodnie z PN-EN 1177.
3. Tablica z zasadami korzystania i telefonem do zgłaszania usterek, o czym piszemy w tekście o regulaminie placu zabaw.
4. Kontrola samego ogrodzenia, bo od momentu postawienia staje się ono elementem placu: luźne przęsło, wyrwany panel z ostrą krawędzią i zerwana zasuwka trafiają do karty przeglądów tak samo jak usterka urządzenia.

Ogrodzenie ma też skutek, o którym rzadko się myśli przy podejmowaniu decyzji: plac zamknięty furtką wymaga kogoś, kto ją otwiera i zamyka. Jeśli w regulaminie pojawiają się godziny udostępnienia, ktoś musi je egzekwować, inaczej zapis działa przeciwko zarządcy. Przy placach przy przedszkolach rozwiązuje to personel placówki, opisaliśmy to w tekście o placu zabaw w przedszkolu.