Regulamin placu zabaw: czy jest obowiązkowy i co powinien zawierać

Tablica z regulaminem wisi przy furtce od sześciu lat. Numer telefonu na niej należy do administratora, który zmienił się dwa razy, a godziny udostępnienia dotyczą placu, którego nikt nie zamyka, bo nie ma go czym zamknąć. Po zdarzeniu to jest pierwsze zdjęcie w aktach.

Skąd bierze się obowiązek, skoro nie ma przepisu

Regulamin nie ma własnej podstawy prawnej w rodzaju „każdy plac zabaw musi mieć tablicę”. Wchodzi bocznymi drzwiami, przez cztery różne wymagania, które razem sprowadzają się do tego samego.

• Prawo budowlane nakłada na właściciela i zarządcę obowiązek utrzymania obiektu w stanie niezagrażającym bezpieczeństwu ludzi. Informowanie użytkowników o zasadach korzystania jest częścią tego obowiązku.
• Kodeks cywilny ocenia zarządcę przez pryzmat należytej staranności. Regulamin jest jednym z dowodów, że zarządca w ogóle zorganizował korzystanie z terenu.
• Norma PN-EN 1176-7 zakłada, że użytkownik ma jak zgłosić uszkodzenie. Bez tablicy z numerem telefonu usterka trafia do zarządcy najwcześniej przy kontroli funkcjonalnej, czyli nawet po trzech miesiącach.
• Przy szkołach i przedszkolach dochodzą przepisy o bezpieczeństwie i higienie w placówkach, z których dyrektorzy wywodzą regulaminy korzystania z terenu. Tu tablica jest praktycznie obowiązkowa i pyta o nią każda wizytacja.
• We wspólnocie i spółdzielni regulamin placu bywa częścią regulaminu porządku domowego, przyjmowanego uchwałą. Wtedy ma dodatkowo skutek wobec mieszkańców.

Co powinno znaleźć się na tablicy

Adres obok numeru 112 wygląda na drobiazg do momentu, w którym dyspozytor pyta o lokalizację, a osoba dzwoniąca jest w tej miejscowości pierwszy raz.

Zasady korzystania z karuzeli i huśtawki

Ta część regulaminu najczęściej wygląda tak samo na każdym placu w Polsce, bo bywa kopiowana bez zmian. Tymczasem to jedyny fragment, który realnie opisuje sytuacje kończące się urazem. Przy urządzeniach obrotowych i wahadłowych sprowadza się do pięciu zdań:

• jedno dziecko na jedno siedzisko, bez podwójnego siadania i bez trzymania dziecka na kolanach,
• nie rozpędzamy karuzeli z zewnątrz i nie wskakujemy na nią w ruchu,
• nie zatrzymujemy obracającej się platformy ręką ani nogą,
• nie stajemy na poręczy, barierce ani na krawędzi platformy,
• obchodzimy huśtawkę z daleka, w strefie wychylenia nie stoimy i nie przechodzimy.

Dwa pierwsze punkty dotyczą starszych dzieci, które traktują karuzelę jak wirówkę, i to one wygrywają statystykę otarć oraz stłuczeń. Punkt piąty dotyczy głównie trzy- i czterolatków, które nie mają wyczucia odległości od nadlatującego siedziska.

Zapisy, które nie działają

Cztery formuły powtarzane na tablicach w całym kraju nie robią tego, czego oczekuje osoba, która je tam wpisała.

1. „Zarządca nie ponosi odpowiedzialności za wypadki na terenie placu”. Obowiązków wynikających z przepisów nie da się wyłączyć jednostronnym oświadczeniem na tablicy. Odpowiedzialność ocenia się po stanie urządzeń i po dokumentacji przeglądów, rozpisaliśmy to w tekście o odpowiedzialności za wypadek na placu zabaw.
2. „Korzystanie z urządzeń na własne ryzyko”. Działa tak samo jak punkt wyżej, czyli nie działa. Użytkownik ma prawo zakładać, że udostępnione urządzenie jest sprawne.
3. Godziny udostępnienia na terenie bez ogrodzenia. Zapis „czynne 8:00-20:00” ma sens tylko wtedy, gdy ktoś fizycznie zamyka furtkę. Bez tego jest deklaracją, która przy zdarzeniu o 22:00 działa na niekorzyść zarządcy, bo pokazuje, że sam uznał tę porę za nieodpowiednią. Kiedy ogrodzenie ma sens, opisaliśmy w tekście o ogrodzeniu placu zabaw.
4. Zakaz korzystania z uszkodzonego urządzenia jako jedyne zabezpieczenie. Niesprawne urządzenie wyłącza się fizycznie: demontuje element, odgradza, zabezpiecza tak, żeby nie dało się z niego skorzystać. Kartka na słupku jest uzupełnieniem, nie zamiennikiem.

Gdzie powiesić tablicę

Tablica jest obiektem na placu i podlega tym samym zasadom co urządzenie: ma nie kaleczyć i nie stać tam, gdzie dziecko może na nią spaść.

• Przy wejściu albo furtce, tak żeby dało się ją przeczytać przed wejściem na teren, a nie po przejściu połowy placu.
• Poza strefą bezpieczeństwa urządzeń. Wokół karuzeli to 2 m wolnego terenu z każdej strony i słupek tablicy nie może w tę strefę wchodzić. Szczegóły w tekście o strefie bezpieczeństwa.
• Tekst na wysokości wzroku dorosłego, a piktogramy z zasadami korzystania niżej, na wysokości dziecka. Dwa poziomy czytania na jednej tablicy sprawdzają się lepiej niż jedna ściana drobnego druku.
• Trwały materiał: blacha ocynkowana albo płyta odporna na promieniowanie słoneczne. Wydruk w koszulce foliowej wytrzymuje jeden sezon i przez kolejne pięć lat wygląda jak dowód zaniedbania.
• Krawędzie zaokrąglone, mocowania od tyłu, bez wystających gwintów na wysokości głowy dziecka.

Kto zatwierdza regulamin

Regulamin przyjmuje ten, kto zarządza terenem, i robi to w formie właściwej dla swojej struktury:

• gmina zarządzeniem wójta albo burmistrza, często jednym dokumentem dla wszystkich placów w gminie,
• szkoła i przedszkole zarządzeniem dyrektora, zwykle jako część procedur bezpieczeństwa placówki,
• wspólnota uchwałą właścicieli albo decyzją zarządu, spółdzielnia uchwałą zarządu,
• ośrodek wypoczynkowy, hotel czy restauracja decyzją właściciela obiektu.

Data i numer dokumentu na tablicy mają praktyczne znaczenie: pokazują, że regulamin ktoś świadomie przyjął, a nie odziedziczył po poprzedniku. Przy zmianie administratora, numeru telefonu albo dopisaniu nowego urządzenia tablicę wymienia się od razu. Nieaktualny numer na tablicy jest gorszy niż brak numeru, bo tworzy wrażenie kanału zgłoszeń, który nie istnieje.

Regulamin a reszta dokumentacji placu

Regulamin trafia do teczki placu zabaw obok atestów, certyfikatów, instrukcji montażu i eksploatacji, protokołu kontroli pomontażowej oraz karty przeglądów. Nie zastępuje żadnego z tych dokumentów i nie zdejmuje z zarządcy obowiązku kontroli według PN-EN 1176-7: bieżącej oglądowej, funkcjonalnej co 1-3 miesiące i podstawowej raz w roku. Rozpisaliśmy je w tekście o przeglądach placu zabaw.

Sam regulamin nikogo nie ochroni. W komplecie z prowadzoną kartą przeglądów pokazuje jednak coś, czego nie widać z żadnego pojedynczego dokumentu: że zarządca zorganizował korzystanie z placu, wskazał kanał zgłaszania usterek i reagował na to, co przez ten kanał wpływało.