Kto odpowiada za wypadek na placu zabaw

Dziecko spadło z karuzeli, rodzic pyta, kto za to odpowiada. Zarządca odsyła do producenta, producent do montera, monter do zarządcy. Przepisy rozstrzygają to inaczej, niż wygląda ten łańcuszek.

Kto za co odpowiada

Kto jest zarządcą w praktyce

Nazwa bywa myląca, więc warto to rozpisać na konkrety:

• Plac gminny albo sołecki: gmina, w praktyce wójt lub burmistrz przez wyznaczoną komórkę
• Plac przy szkole lub przedszkolu: dyrektor placówki
• Plac na osiedlu: wspólnota mieszkaniowa albo spółdzielnia, w praktyce zarząd
• Plac przy ośrodku, hotelu, restauracji: właściciel albo operator obiektu
• Plac przy inwestycji deweloperskiej: deweloper do czasu przekazania, potem wspólnota

Ten ostatni punkt bywa źródłem sporów. Warto zapisać w protokole przekazania, z jakim dniem odpowiedzialność za plac przechodzi na wspólnotę, i przekazać razem z nim całą dokumentację urządzeń i przeglądów.

Na czym opiera się odpowiedzialność zarządcy

Podstawą jest odpowiedzialność za czyn niedozwolony z Kodeksu cywilnego oraz obowiązek utrzymania obiektu w należytym stanie technicznym wynikający z Prawa budowlanego. Do tego dochodzi norma PN-EN 1176-7, która nie jest przepisem, ale wyznacza standard należytej staranności i jest przywoływana przy ocenie, czy zarządca dopełnił obowiązków.

W sporze pytanie nie brzmi „czy urządzenie było nowe", tylko „czy zarządca robił to, co powinien". A to sprawdza się po dokumentach.

Dlaczego karta przeglądów jest najważniejszym dokumentem

Po zdarzeniu pierwszą rzeczą, o którą pyta ubezpieczyciel albo pełnomocnik poszkodowanego, jest dokumentacja placu zabaw. Rzetelnie prowadzona karta przeglądów pokazuje, że kontrole odbywały się w terminach, usterki były zapisywane i usuwane.

Brak dokumentacji nie przesądza automatycznie o winie, ale odwraca praktyczny ciężar rozmowy. Zarządca, który nie potrafi wykazać żadnej kontroli przez dwa lata, jest w bardzo słabej pozycji, nawet jeśli przyczyna wypadku nie miała nic wspólnego ze stanem urządzenia.

Kiedy odpowiada producent

Producent odpowiada za produkt niebezpieczny, czyli taki, który nie zapewnia bezpieczeństwa, jakiego można oczekiwać przy normalnym używaniu. W praktyce chodzi o wadę konstrukcyjną, materiałową albo produkcyjną: pęknięty spaw, element, który nie wytrzymał deklarowanego obciążenia, błąd w instrukcji montażu.

Producent nie odpowiada za to, że urządzenie nie było przeglądane, że zamontowano je niezgodnie z instrukcją albo że zarządca nie wymienił zużytego elementu. Atest potwierdza zgodność konstrukcji z normą w momencie wprowadzenia do obrotu, a nie stan urządzenia po pięciu sezonach.

Kiedy odpowiada monter

Montaż niezgodny z instrukcją to najczęstsze źródło problemów przy urządzeniach, które same w sobie były sprawne. Typowe błędy:

• Fundament płytszy niż w instrukcji albo zabetonowany w gruncie o niewystarczającej nośności
• Dopuszczenie urządzenia do użytku przed związaniem betonu
• Niedokręcone połączenia albo dokręcone z nieprawidłowym momentem
• Urządzenie ustawione bez zachowania strefy bezpieczeństwa

Dlatego protokół kontroli pomontażowej ma znaczenie nie tylko formalne. Rozdziela odpowiedzialność między montaż a późniejszą eksploatację.

Odpowiedzialność opiekuna

Nadzór nad dzieckiem należy do rodzica lub opiekuna i jest oceniany adekwatnie do wieku. Jeśli dziecko korzystało z urządzenia niezgodnie z przeznaczeniem albo wbrew wyraźnemu oznaczeniu wiekowemu, ma to wpływ na ocenę sprawy.

Nie zwalnia to jednak zarządcy z obowiązków. Argument „dziecko było bez opieki" nie ratuje przy urządzeniu, które od dwóch lat miało pękniętą poręcz i nikt tego nie zapisał.

Co robić, gdy urządzenie jest niesprawne

1. Fizycznie wyłącz je z użytkowania. Zdemontuj element, odgrodź, zabezpiecz tak, żeby nie dało się z niego korzystać.
2. Oznacz. Tabliczka to uzupełnienie zabezpieczenia, nie jego zamiennik.
3. Zapisz w karcie przeglądów datę stwierdzenia usterki i podjęte działania.
4. Zgłoś producentowi, jeśli sprawa jest gwarancyjna, albo zleć naprawę.
5. Dopuść ponownie dopiero po naprawie i wpisz to do dokumentacji.

Ubezpieczenie

Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej zarządcy pokrywa roszczenia, ale nie zastępuje obowiązków. Ubezpieczyciel przy zgłoszeniu sprawdza dokumentację i może kwestionować wypłatę, jeśli szkoda wynikła z rażącego zaniedbania, na przykład z braku jakichkolwiek przeglądów.

Innymi słowy: polisa działa najlepiej wtedy, gdy zarządca i tak robił swoje.

Trzy rzeczy, które realnie zmniejszają ryzyko

1. Prowadzona karta przeglądów z wpisami także wtedy, gdy nic nie znaleziono
2. Wyznaczona osoba odpowiedzialna za kontrole bieżące, z nazwiskiem, a nie „ktoś z obsługi"
3. Zachowana strefa bezpieczeństwa i właściwa nawierzchnia, bo to najczęstsze uchybienia stwierdzane przy kontrolach