Najczęstsze nieprawidłowości na placach zabaw i jak ich uniknąć

Plac wygląda dobrze, urządzenia są nowe, atesty leżą w segregatorze. Kontrola i tak wypisuje cztery uwagi, bo patrzy nie na urządzenia, tylko na to, co jest wokół nich i czego nie ma na papierze.

1. Strefa bezpieczeństwa zjedzona przez otoczenie

Najczęstsze uchybienie i jednocześnie najtrudniejsze do naprawienia po fakcie, bo wymaga przesunięcia zabetonowanego urządzenia albo przeniesienia ogrodzenia.

Wokół karuzeli i większości urządzeń wymagane są 2 m wolnego terenu z każdej strony. Przy huśtawkach wahadłowych strefa wydłuża się w kierunku wychylenia siedziska i przy zawieszeniu 2 m potrafi sięgnąć ponad 3 m przed i za urządzeniem.

Do strefy nie wolno wliczać:

• ogrodzenia, siatki i murków
• ławek, koszy na śmieci, stojaków na rowery i słupków
• drzew, krzewów i donic
• chodników, krawężników i innych twardych nawierzchni
• innego urządzenia, nawet jeśli jego strefa się nakłada

Karuzela o wymiarze 150 × 150 cm potrzebuje więc terenu 550 × 550 cm. Rozpisaliśmy to z rysunkiem w tekście o strefie bezpieczeństwa.

2. Nawierzchnia nieadekwatna do wysokości upadku

Drugie najczęstsze uchybienie i najczęściej ignorowane, bo trawa wygląda naturalnie i nic nie kosztuje.

Granica jest jedna: 60 cm wysokości swobodnego upadku. Poniżej niej wystarczy równy grunt albo trawa. Powyżej norma PN-EN 1177 wymaga nawierzchni amortyzującej o parametrach dobranych do konkretnej wysokości.

Częsty błąd przy nawierzchniach sypkich: warstwa jest, ale za cienka albo ubita. Piasek pod urządzeniem po dwóch sezonach potrafi stwardnieć tak, że przestaje amortyzować, a nikt tego nie sprawdza, bo „przecież piasek jest". Szczegóły w tekście o nawierzchni pod urządzenia.

3. Brak dokumentacji przeglądów

Uchybienie, które nie widać na placu, a wypływa natychmiast przy kontroli albo po zdarzeniu. Norma PN-EN 1176-7 przewiduje trzy poziomy kontroli:

• bieżącą oglądową, od codziennie do raz w tygodniu, zależnie od intensywności użytkowania
• funkcjonalną co 1-3 miesiące
• podstawową raz w roku

Każda z nich trafia do dokumentacji placu zabaw. Wpisuje się też kontrole, w których nic nie znaleziono, bo to właśnie one dowodzą, że zarządca wywiązywał się z obowiązków. Więcej w tekstach o przeglądach i o odpowiedzialności za wypadek.

4. Zużyte elementy złączne i łożyska

Urządzenia z elementami ruchomymi zużywają się w miejscach, na które nikt nie patrzy, dopóki nie zaczną hałasować.

• Poluzowane śruby po pierwszym sezonie. Drgania robią swoje, a moment dokręcenia spada.
• Zużyte łożysko karuzeli. Objaw: opór przy obracaniu, zgrzytanie, wyczuwalny luz platformy.
• Wytarte ogniwa i zawiesia huśtawek. Ogniwo przetarte o więcej niż wskazuje instrukcja producenta wymaga wymiany, nie obserwacji.
• Brakujące zaślepki i nakrętki kołpakowe. Odsłonięty gwint to typowe źródło skaleczeń.

5. Uszkodzone powłoki i korozja

Odprysk lakieru sam w sobie nie jest niebezpieczny, ale odsłania stal. Przy konstrukcji ocynkowanej ognioowo to problem kosmetyczny, przy malowanej bezpośrednio na stal ognisko korozji rozchodzi się pod powłoką i po kilku sezonach potrafi osłabić element nośny.

Warto zapisywać takie miejsca w karcie przeglądów i zabezpieczać je, zanim rdza wejdzie głębiej.

6. Brakująca albo nieczytelna tabliczka znamionowa

Tabliczka musi zawierać nazwę producenta, rok produkcji i normę, i musi być czytelna. Wyblakła po pięciu sezonach tabliczka to formalne uchybienie, a przy zdarzeniu utrudnia ustalenie, kto urządzenie wyprodukował i kiedy.

7. Urządzenia z różnych grup wiekowych w jednej strefie

Bujak dla dwulatka postawiony obok linarium dla dwunastolatka to sytuacja, w której młodsze dziecko trafia tam, gdzie nie powinno. Norma nie zakazuje tego wprost, ale przy kontroli pojawia się jako zalecenie, a przy wypadku jako argument.

Rozwiązanie jest proste: rozdzielić strefy przestrzennie i oznaczyć urządzenia przedziałem wiekowym.

8. Ogrodzenie i furtka przy drodze

Plac zabaw powinien znajdować się co najmniej 10 m od drogi, parkingu i miejsca gromadzenia odpadów. Jeśli jest bliżej albo dziecko może z niego wybiec prosto na jezdnię, ogrodzenie z furtką zamykaną od strony wewnętrznej przestaje być opcją.

Odległości opisaliśmy w tekście o odległości placu zabaw od okien i drogi.

Lista kontrolna do przejścia raz na kwartał

1. Czy w strefie bezpieczeństwa nie pojawiło się nic nowego: ławka, kosz, donica, młode drzewo
2. Czy nawierzchnia sypka nie zbiła się i ma wymaganą grubość
3. Czy śruby są dokręcone, a elementy ruchome pracują bez oporu i luzu
4. Czy nie ma odsłoniętych gwintów, ostrych krawędzi i pękniętych spawów
5. Czy powłoka jest cała, a w miejscach odprysków nie ma korozji
6. Czy tabliczka znamionowa jest czytelna
7. Czy wpis z kontroli trafił do karty przeglądów, także gdy nic nie znaleziono