Metal czy drewno na placu zabaw: trwałość i koszty utrzymania

Radni oglądają dwie wizualizacje. Na jednej drewniany zamek, na drugiej metalowa karuzela. Wybór pada na zamek, bo lepiej wygląda. Pięć lat później ktoś inny szuka pieniędzy na wymianę słupów, które zaczęły próchnieć przy gruncie.

Zestawienie

Gdzie naprawdę niszczy się drewno

Nie na wierzchu, tylko przy ziemi. Strefa styku z gruntem jest stale wilgotna i to tam zaczyna się rozkład, często niewidoczny z zewnątrz przez pierwsze lata. Element wygląda dobrze, a pod powierzchnią jest już miękki.

Dlatego przy urządzeniach drewnianych kontrola nie może polegać na oględzinach. Sprawdza się twardość drewna w strefie przygruntowej, na przykład wbijając ostrze przy podstawie słupa. To jedna z rzeczy, które w praktyce pomija się najczęściej, opisaliśmy ją razem z innymi w tekście o nieprawidłowościach na placach zabaw.

Drugi typowy problem to pęknięcia skurczowe. Drewno pracuje wraz z wilgotnością powietrza, a szczeliny, które przy tym powstają, potrafią łapać palce i zbierać wodę.

Gdzie niszczy się metal

W jednym miejscu: tam, gdzie powłoka została uszkodzona. Odprysk lakieru odsłania stal i od niego zaczyna się korozja.

Kluczowa jest kolejność zabezpieczeń. Konstrukcja najpierw ocynkowana, potem malowana proszkowo, ma dwie warstwy ochrony i uszkodzenie lakieru odsłania nie stal, tylko cynk. Element malowany wprost na stal traci ochronę przy pierwszym rysie, a rdza rozchodzi się pod powłoką i po kilku sezonach potrafi osłabić przekrój.

Zabezpieczenie odprysku farbą zaradczą zajmuje kilka minut i zamyka temat na lata. Zaniedbany odprysk w konstrukcji bez cynku kosztuje wymianę elementu.

Koszt przez dziesięć lat

Cena zakupu obu wariantów bywa zbliżona. Rozjeżdżają się dopiero koszty utrzymania, a tych nikt nie liczy przy podejmowaniu decyzji.

Przy urządzeniu drewnianym trzeba założyć odnawianie powłok co jeden do trzech lat, robociznę albo materiał, oraz wymianę elementów, które nie przetrwały. Przy urządzeniu stalowym ocynkowanym zostaje dokręcanie połączeń przy okazji przeglądu funkcjonalnego i punktowe poprawki lakieru. Elementy ruchome, czyli łożysko karuzeli albo zawiesia huśtawki, zużywają się niezależnie od materiału konstrukcji.

Temperatura powierzchni

Argument podnoszony często i wart uczciwej odpowiedzi: metal w pełnym słońcu nagrzewa się bardziej niż drewno. Różnica dotyczy przede wszystkim ciemnych, gładkich, dużych powierzchni, na których dziecko siedzi albo stoi.

Dlatego platformy robi się z blachy perforowanej albo ryflowanej, a nie z gładkiego arkusza, i unika się najciemniejszych odcieni na siedziskach. Przy karuzeli ma to dodatkową zaletę: perforacja odprowadza wodę, więc po deszczu platforma schnie szybciej.

Bezpieczeństwo nie zależy od materiału

O tym, czy urządzenie jest bezpieczne, decyduje zgodność z normą EN 1176: brak szczelin zakleszczających, brak ostrych krawędzi, właściwe wysokości i strefy bezpieczeństwa. Karuzela drewniana bez atestu jest niebezpieczna dokładnie tak samo jak metalowa bez atestu.

W praktyce drewno bez konserwacji stwarza jedno ryzyko, którego w konstrukcji stalowej nie ma: drzazgi i odpryski przy powierzchniach, których dzieci dotykają dłońmi.

Kiedy wybrać drewno

• Gdy plac powstaje w parku, przy zabytku albo w otoczeniu, gdzie liczy się spójność wizualna
• Gdy jest kto ma się nim zajmować, na przykład zakład komunalny z ekipą i harmonogramem
• Gdy urządzenie ma być duże, wielofunkcyjne i nie stoi w miejscu narażonym na wandalizm

Kiedy wybrać metal

• Gdy nikt nie będzie prowadził corocznej konserwacji
• Gdy plac stoi w miejscu ogólnodostępnym, bez dozoru
• Gdy urządzenie ma elementy ruchome, bo tam liczy się sztywność konstrukcji i powtarzalność wykonania
• Gdy budżet jest jednorazowy i nie przewiduje wydatków na utrzymanie w kolejnych latach

Ten ostatni punkt dotyczy większości zakupów finansowanych z funduszu sołeckiego albo z budżetu obywatelskiego. Pieniądze są na zakup, na utrzymanie zwykle nie ma ich wcale, a wtedy urządzenie wymagające corocznej pracy zostaje bez niej. Źródła finansowania rozpisaliśmy w tekście o dofinansowaniu na plac zabaw.