Urządzenia na plac zabaw: rodzaje, ceny, do kogo pasują

Pytanie „jakie urządzenia kupić na plac zabaw" prawie zawsze zadaje ktoś, kto ma ustalony teren i ustalony budżet. Odpowiedź nie brzmi „zestaw wielofunkcyjny", bo ten zjada oba naraz.

Zestawienie kategorii

Wymiary terenu podajemy razem ze strefą bezpieczeństwa, bo to ona decyduje, czy urządzenie w ogóle wejdzie na działkę. Ceny są orientacyjne i dotyczą konstrukcji metalowych z atestem.

Karuzela: najwięcej dzieci na najmniejszej powierzchni

Karuzela obsługuje czworo do ośmiorga dzieci naraz na terenie mniejszym niż huśtawka wahadłowa dla dwojga. To najlepszy stosunek liczby korzystających do zajętego metra kwadratowego wśród urządzeń w tym przedziale cenowym. Dlatego karuzele trafiają najczęściej tam, gdzie miejsca jest mało, a dzieci dużo: na place przyszkolne, osiedlowe i przy ośrodkach wypoczynkowych.

Trzy odmiany, które spotkasz najczęściej:

• Karuzela kołowa z platformą i poręczą po obwodzie. Dzieci mogą stać i siedzieć, poręcz zamyka przestrzeń. Najbezpieczniejsza z trzech, bo trudno z niej wypaść.
• Karuzela krzyżowa z czterema siedziskami na ramionach. Niska, prosta konstrukcja, dzieci siedzą osobno, każde ma własny uchwyt.
• Karuzela tarczowa, czyli sama obracająca się platforma z poręczami. Najmniej elementów ruchomych, więc najtańsza w utrzymaniu.

Różnice rozpisaliśmy dokładniej w tekście karuzela kołowa, krzyżowa czy tarczowa.

Huśtawki: dwie zupełnie różne konstrukcje pod jedną nazwą

Huśtawka wahadłowa to klasyczna belka z zawieszonymi siedziskami. Wygląda niepozornie, ale ma najbardziej wymagającą strefę bezpieczeństwa ze wszystkich urządzeń: wolne miejsce liczy się w kierunku wychylenia siedziska i przy zawieszeniu 2 m potrafi sięgnąć ponad 3 m przed i za urządzeniem. Na wąskiej działce to często ta strefa, a nie sama huśtawka, przesądza, że się nie zmieści.

Huśtawka ważka działa inaczej: dwoje dzieci na przeciwnych końcach belki, ruch w pionie, bez zawieszenia. Strefa bezpieczeństwa jest zwarta, konstrukcja niska, a urządzenie wymusza współpracę dwójki dzieci, co przy młodszych grupach ma swoją wartość wychowawczą.

Bujak sprężynowy: dla najmłodszych i tylko dla nich

Bujak to najtańsze urządzenie z atestem, jakie można kupić, i jedyne sensowne dla dzieci poniżej trzeciego roku życia. Obsługuje jedno dziecko, zajmuje około 3 × 3 m ze strefą. Kupowany pojedynczo rzadko ma sens, sprawdza się jako uzupełnienie: karuzela dla starszych, dwa bujaki dla maluchów przy tej samej piaskownicy.

Zestaw wielofunkcyjny: kiedy naprawdę się opłaca

Zestaw z wieżą, zjeżdżalnią, trapem i ścianką wspinaczkową wygląda w katalogu najlepiej i najczęściej jest pierwszym pomysłem. Warto policzyć dwie rzeczy, zanim się na niego zdecydujesz.

Pierwsza to teren. Zestaw ze zjeżdżalnią potrzebuje strefy również na wybiegu zjeżdżalni, czyli realnie od 10 × 8 m. Druga to nawierzchnia. Zjeżdżalnia i wieża podnoszą wysokość swobodnego upadku powyżej 60 cm, a wtedy norma PN-EN 1177 wymaga nawierzchni amortyzującej. Piasek, żwir albo maty pod całą strefą to koszt, który potrafi dorównać cenie samego urządzenia. Rozpisaliśmy to w tekście o nawierzchni pod urządzenia.

Zestaw ma sens przy budżecie powyżej 25-30 tysięcy złotych i terenie, na którym nie trzeba liczyć każdego metra. Poniżej tego progu dwa lub trzy pojedyncze urządzenia obsłużą więcej dzieci za te same pieniądze.

Jak dobrać urządzenia do wieku

Metal czy drewno

Drewno wygląda cieplej i częściej trafia do wizualizacji. Metal wygrywa w eksploatacji: nie pęka, nie próchnieje przy gruncie, nie wymaga corocznego impregnowania. Konstrukcja ocynkowana i malowana proszkowo stoi kilkanaście lat bez ingerencji poza dokręceniem połączeń.

Drewno wymaga przeglądu stanu w miejscu styku z gruntem, bo tam próchnieje najszybciej, i uzupełniania powłok. Dla gminy albo szkoły, gdzie nie ma nikogo od bieżącej konserwacji, to realna różnica w kosztach na przestrzeni dekady.

Czego wymaga każde urządzenie, niezależnie od kategorii

• Atest zgodny z normą EN 1176 i certyfikat zgodności, bez tego nie ma odbioru inwestycji
• Instrukcję montażu i eksploatacji od producenta
• Wolną strefę bezpieczeństwa wokół, do której nie wlicza się ogrodzenie ani inne urządzenia
• Tabliczkę znamionową z nazwą producenta, rokiem produkcji i normą
• Przeglądy według PN-EN 1176-7, opisane w tekście o przeglądach placu zabaw

Kolejność, w jakiej warto podejmować decyzje

1. Zmierz teren i odejmij strefy bezpieczeństwa, dopiero to jest miejsce, którym dysponujesz
2. Ustal grupy wiekowe, dla których plac powstaje
3. Sprawdź, czy planowane urządzenia przekroczą 60 cm wysokości swobodnego upadku, bo to decyduje o nawierzchni
4. Dopiero wtedy wybieraj konkretne modele i porównuj ceny

Odwrotna kolejność, czyli najpierw wybór urządzenia z katalogu, kończy się zwykle tym, że w połowie projektu okazuje się, iż strefa bezpieczeństwa wchodzi w chodnik albo w ogrodzenie.